شما اینجا هستید: Homeتحلیلونزوئلای مادورو یاد آور چائوشسکو رومانی ۱۹۸۹

ونزوئلای مادورو یاد آور چائوشسکو رومانی ۱۹۸۹

محمدعلی هژبری عضو هئیت تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل

ونزوئلا که ما ایرانیان،آن را با رهبر پیشینش هوگوچاوز می شناسیم، دوران های سختی از سر گذرانده و روزهای پرتلاطمی در پیش رو دارد.ونزوئلا سالهاست که با بحران اقتصادی و سیاسی روبرو است و ابرتورم هزاران درصدی،که هر روز،بزرگتر میشود،به بحران مشروعیت و مقبولیت دولت دامن زده است.حدود ۵۰ کشور و در راس آن، ایالات متحده امریکا،کانادا،اکثر کشورهای اروپایی همانند فرانسه،انگلیس و برخی از همسایگان کاراکاس،خان گوایدو را به عنوان رئیس جمهور موقت‌،به رسمیت شناخته اند.
به نظر در تاریخ معاصر، هیچ حادثه ای به این اندازه،تئوری واقع گرایی(رئالیسم) را ترسیم نکرده است. لذا اگر بخواهیم این تئوری را اپلای کنیم‌، معمای ونزوئلا، بهترین مثال می تواند باشد.
حمایت از گوایدو در نگاه طرفداران مادورو همانند ایران، چهره ی سیاه و زشتِ روابط بین الملل است و از آن سو و در نگاه امریکا و اروپا، حمایت از مادورو و عدم به رسمیت شناختن گوایدو، چهره ی زشت و سیاه سیاست بین الملل است.زیرا تعبیر کلی آن  حمایت از دیکتاتوری است . اما آنچه قابل توجه است اینکه هیچ کدام صحیح نیست. و این حادثه، واقعیتِ نظام و سیاست بین الملل را نشان میدهد. نکته دیگری که باید مورد توجه قرارگیرد این است که حمایت از مادورو از یک سو وحمایت از گوایدو،از سوی دیگر در راستای منافع ملی و قدرت طلبی کشورها است  که با روکِشی از مطالب اخلاقی،ایدئولوژیکی[دموکراسی، دیکتاتوری‌، حقوق بشر...] پنهان میشود.
از این رو با تغییر واقعیتها، تعبیر کشورها هم تغییر خواهد کرد!
همانطور که گفته شد،کشورها به منافع ملی، قدرت و امنیت خود می اندیشند. ایدئولوژی،اخلاق و سایر مولفه ها،روکش نازکی است که بر روی نیت واقعی کشورها کشیده شده است.  درنتیجه همفکران ونزوئلا تا جایی این حمایت  را ادامه می‌دهند که منافع ملی کشورشان در خطر نباشد. درحال حاضر منافع  آنها،در همراهی با مادورو است که اگر شرایط دچار تغییر شود،آنها هم به تبع تغییر موضع خواهند داد. همچنان که آنتون سیلوانف وزیر اقتصاد روسیه بیان کرد: با وجود بحران سیاسی در کاراکاس، ونزوئلا باید نسبت به پرداخت بدهی‌های خود به روسیه متعهد باشد."
براساس آمار منتشر شده،تا نوامبر سال ۲۰۱۸ ونزوئلا ۳.۱ میلیارد دلار بدهی به «روس نفت»داشته است. ونزوئلا در ازای وام‌هایی که از روسیه و چین دریافت کرده است، روزانه بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار بشکه برای پرداخت بدهی‌های خود به این دو کشور نفت ارسال می‌کند.افتتاح حساب بانکی ونزوئلای مادورو در روسیه و بالعکس حساب بانکی این کشور در امریکا(از سوی گوایدو) هم داستان دیگری است‌. خزانه‌داری آمریکا، مدعی است با تحریم شرکتها ی دولتی نفت و گاز و درآمد ناشی از آنها به جیب مردم ونزوئلا خواهد رفت و دیگر رژیم مادورو به آن دسترسی نخواهد داشت و مشهود است نفت یکی از علائم شناسایی منافع ملی کشورها، در این داستان است. بحران  ونزوئلا به شکلی  واقع گرایی چهره ی متغیر دنیای ما را هم نشان میدهد. در تحولات لیبی معمر قذافی اروپا و ناتو تا آخرین لحظه در کنار قذافی بودند و در پایان و در دقیقه نود(شاید وقت اضافه) به ملت خشمگین پیوستند و در منافع دولت انقلابی نیز سهیم شدند.
شوروی سابق برای حمایت از بلوک شرق، بسیار هزینه کرد، امادر نهایت  در زمانی دچار فروپاشی گردید که یک ریال از طرف دوستانش عایدشان نشد .همان شوروی که برای ادامه حیاتِ کوبا و حمایت از کاسترو، نیشکرِ را خیلی بالاتر از قیمت جهانی میخرید! در زمان فروپاشی، یک ریال از طرف کوبا و سایر متحدین کمکی دریافت نکرد.
کشورهای دوست ونزوئلا هم، رفته رفته حمایتهای خود را کاهش خواهند داد تا هزینه اضافه و بیخودی نداشته باشند و در ارتباط با دولت بعدی، به زحمت نیفتند!
روسیه و چین سقوط مادورو را خیلی نزدیک می بیندو راغب نیستند.بدهی ها به افت و خیزهای انقلابی و دولت بعدی و راهروهای پیچ در پیچ مسائل حقوقی و سیاسی و تئوری مسئولیت بین المللی دولتها،انتقال یابد!
در نتیجه دوست، دشمن، شریک و متحد ثابت نیستند، بلکه منافع ثابت است.اما موضوع مهم اینکه  ایران در کجای معمای ونزوئلا قراردارد، ایران با توسعه ی سیاست نگاه به شرق و لاتین گرایی و با شعار نفوذ در حیاط خلوت امریکا، واردِ تحولات امریکای لاتین شد. و هزینه های زیادی در ونزوئلا پرداخت کرد وخروجی این هزینه‌ها مبهم و  ودر واقع مشخص  نیست.  به عنوان نمونه بزرگترین کمیته امداد امام خمینی(ره) جهان در کشور ونزوئلاا ست که در زمان محمود احمدی نژاد ودر دولت نهم و دهم افتتاح گردید.
حضور ایران  در امریکای لاتین، بسیار پُر سروصدا اما بدون بهره‌مندی آنچنانی بود. در حالی که چین باچراغ خاموش وارد آمریکای لاتین شد و بهره برداری فراوانی داشت بدون اینکه موجب تحریک واشنگتن شود.  در پایان اینکه شرایط فعلی مادورو شبیه تحولات ۱۹۸۹ رومانی کمونیستی وسقوط نیکلاچائوشسکو است. چائوشسکو در سفری پُرهزینه، به ایران دعوت شد و علی رغم امضای چندین سند همکاری، تنها۶روز بعد از بازگشت از تهران به همراه همسرش، در ۲۴ دسامبر اعدام شد.
 ونزوئلا را آن گونه که واقعیت دارد  ببینید!

 

تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل