شما اینجا هستید: Homeتحلیلاختلاف ترکیه و هند

اختلاف ترکیه و هند

زهرا شریف زاده :عضو هیئت تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل

هند کشوری تازه صنعتی شده است و از کشور های در حال توسعه محسوب می شود. ترکیه نیز کشوری دارای رشد اقتصادی و ابتکارات دیپلماتیک اخود منجر به شناخته شدن آن به عنوان یک قدرت منطقه ای شده است. ترکیه و هند از لحاظ تاریخی ، جمعیتی مذهبی و اقتصادی ، تعداد جمعیت و موارد دیگر متفاوت هستند. اما آنها اشتراکات زیادی دارند. هر دو جمهوری در قرن بیستم تاسیس شده اند که پیشرفتهای فنی و اقتصادی زیادی را به طور گسترده ای از سال 1948 و به طور خاص در سال های اخیر پشت سر گذاشته اند . در حالی که این دو کشور روابطشان در ابتدا منفعل بود از اوایل هزاره ، تلاشهای گسترده ای توسط ترکیه برای توسعه روابط با کل قاره انجام شده است. هر چند روابط هند و ترکیه در دهه اخیر با افزایش تجارت دوجانبه و بازدیدهای رسمی بیشتر توسعه یافته اما از نظر اتحاد اقتصادی و سیاسی هنوز باید کارهای زیادی انجام شود تا در جهت گیری استراتژیک بلند مدت به روابط دو جانبه برسد ترکیه و هند روابط دیپلماتیک مدرن خود را در سال 1948 برقرار کردند. اما ، در طول جنگ سرد ، هر دو کشور به سمت راحتی خود در مرحله سیاسی بین المللی متمایل شده بودند. ترکیه در کنار ایالات متحده آمریکا و کشورهای اروپای غربی قرار گرفت ، زیرا کمال پاشا آتاتورک ، پدر بنیانگذار ترکیه ، سیاست غربزدگی را دنبال کرد. از طرف دیگر ، هند طرفدار سرسخت حرکت عدم تعهد بود و بعداً به سمت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی تمایل داشت. از این رو ، در دوره دو قطبی هر دو کشور تعامل بسیار جزئی بین خود داشتند. با پایان قرن ، اوضاع به طرز چشمگیری تغییر کرده و ترکیه به هند نزدیکتر شده است. پس از حادثه 11 سپتامبر ، سیاست جهانی به جنگ با ترور تغییر یافت. هر دو کشور در مورد علاقه متقابل ، جنگ علیه تروریسم همگرا شدند. آنها در این زمینه ها بهم نزدیکتر شدند و شروع به همکاری و گام های مختلف در جهت مشارکت اساسی تر کردند
روابط تجاری دو جانبه بین هند و ترکیه مرحله جدیدی در روابط بین دو کشور ایجاد نمود و هر دو طرف بر اهمیت توسعه برنامه های همکاری دوجانبه برای بهبود روابط تجاری آنها بر مبنای سودمند و پایدار تاکید کردند. با این حال ، به عنوان دومین کشور پرجمعیت جهان ، پیشرفت هند در اهمیت یافتن اقتصاد جهانی و سیاست های بین المللی از دهه 1990 منجر به درخواست ترکیه برای تدوین استراتژی جدید برای آسیای جنوبی شده است. ترکیه ضمن حفظ روابط سنتی خوب خود با پاکستان و بنگلادش ، اولویت بندی هند را در سیاست های آسیای جنوبی آغاز کرده است. در سال های اخیر ، روابط دو کشور به دلیل اهداف مشترک استراتژیک گرم شده است و همکاری های دو جانبه ای در زمینه های آموزش ، فناوری و تجارت افزایش یافته است. تجارت دو جانبه هند و ترکیه به طور قابل توجهی افزایش یافته است. عمده کالاهای صادراتی هند به ترکیه عبارتند از: آلومینیوم ، اتومبیل ، نخ پنبه و نخ مصنوعی ، فرآورده های نفتی ، رنگ های آلی ، مواد شیمیایی آلی ، جین ، فولاد (میله و میله) ، گرانیت ، آنتی بیوتیک ، فرش ، روی ساخته نشده ، کنجد ، CRT تلویزیون ، گوشی های موبایل ، لباس و پوشاک. و عمده صادرات ترکیه به هند شامل: سنگ معدن مس ، جواهرات ، اجزای خودکار ، سنگ مرمر ، منسوجات ، ماشین آلات ، دستبافت ، جین ، فرش ، دانه خشخاش ، دانه زیره ، مواد شیمیایی غیر معدنی ، مواد معدنی (ورمیکولیت ، پرلیت و کلریت) و اتصالات و محصولات فولاد می باشد.
هند و ترکیه طی سالهای گذشته توافقات زیادی را برای تعمیق همکاری های اقتصادی دو جانبه امضا کرده اند. توافق نامه تجارت دوجانبه بین هند و ترکیه در سال 1973 امضا شد. متعاقب آن توافق نامه ایجاد کمیسیون مشترک هند و ترکیه در زمینه همکاری اقتصادی و فنی (JCETC) در سال 1983 انجام شد. براساس این توافق نامه ، جلسات JCETC به طور متناوب در هند برگزار می شود و ترکیه. شورای تجارت مشترک هند و ترکیه (JBC) بین فدراسیون اتاقهای بازرگانی و صنایع هند (FICCI) و هیئت روابط اقتصادی خارجی ترکیه (DEIK) در سال 1996 تاسیس شد.
بی گمان مهمترین دلیل توجه به گسترش روابط هند و ترکیه نگاه دو سویه به توسعه روابط اقتصادی و تجاری است. در این بین قدرت متناسب و بالای اقتصادی دو کشور ترکیه و هند، و عضویت در اعضای گروه G20 یا اقتصادهای بزرگ فرصتی برای افزایش و تقویت مبادلات تجاری میان دو کشور دارند. در حالی که حجم تجاری میان دو کشور حجم مبادلات تجاری ترکیه و هند که در سال 2003 آغاز به رشد کرده بود، در سال 2014 با هفت برابر افزایش به سطح 7.4 میلیارد دلار افزایش یافته پتانسیل‌های اقتصادی دو کشور بسیار بیشتر از این رقم است. در این راستا از یک سو هند به عنوان کشور دوم پرجمعیت‌ترین در جهان است، پیشرفت هند در اقتصاد جهانی هند، کشور رو به جلو به یک قدرت جهانی با اقتصاد رو به رشد، بازار بزرگ، قدرت نظامی، دانش برجسته در فناوری فضایی و داده‌ورزی، منابع انسانی و غنی عمیق شناخته می‌شود و در حالی که روابط ترکیه و اروپا و غرب بحرانی است و ترکیه برای برون رفت از نقش گسترده اروپا در تجارت خارجی با ترکیه و پیامدهای آتی نقش منفی اروپا در حوزه تجارت خارجی با این کشور به یک کشور پر جمعیت توجه کرده است. در این میان بازار متناسب و گسترده یک‌میلیاردی هند می‌تواند روزنه امید باشد تا هند را در این مقطع جایگزین اتحادیه اروپا کند.
ترکیه و هند در سال 1948 روابط دیپلماتیک برقرار کردند. در واقع ترکیه و هند هر دو از دموکراسی های سکولار با درآمد متوسط و دارای پیوندهای عمیق تاریخی هستند ، و بنا به تعبیر یک قانونگذار ارشد ترکیه این دو کشور را "متحدان طبیعی" می داند . با این وجود ، طی چهار دهه بعد ، دو کشور نتوانستند یک همکاری نزدیک برقرار کنند. در واقع ، روابط ترکیه و هند تنش پراکنده ای رابیشتر به دو دلیل تجربه کردند . اولین منبع تنش موضع طرفداری ترکیه از پاکستان در مورد مسئله کشمیر بود. مورد دوم ، جهت گیری های استراتژیک متفاوت جنگ سرد بود که نمونه ای از آن عضویت ترکیه در ناتو و پیمان بغداد بود ، که به شدت در تضاد با وضعیت عدم تطابق هند و دوستی با اتحاد جماهیر شوروی بود. در حقیقت ریشه های اصطکاک بین دو کشور به اوایل دهه 1950 ، یعنی آغاز جنگ سرد و مراحل اولیه درگیری هند و پاکستان برمی گردد. این مانع هنوز برطرف نشده است و "عامل پاکستان" ، به ویژه درگیری کشمیر ، به عنوان منبع اختلاف ترکیه و هند دوباره مطرح شده است .در واقع ترکیه از پاکستان در خصوص مساله کشمیر حمایت کرده است و همچنین با مطرح کردن مساله کشمیر در مجمع عمومی سازمان ملل سبب نارضایتی هند را فراهم کرده است بگونه ای که رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه طی سخنانی در نشست مشترک مجالس ملی و سنای پاکستان اظهار داشت: امروز کشمیر برای ما چاناک قلعه محسوب می‌شود و مسئله آن باید بر پایه عدالت و حقانیت حل و فصل شود.وی پاکستان را کشور برادر و خانه ترکیه خوانده و گفت: برادران پاکستانی طی جنگ استقلال کمک زیادی به ما کردند، فداکاری‌های آنها را فراموش نخواهیم کرد.رئیس جمهور ترکیه ضمن اعلام حمایت از تلاش‌های پاکستان در زمینه ایجاد صلح در افغانستان خاطرنشان کرد: در زمینه مبارزه با تروریسم به حمایت از اسلام‌آباد ادامه خواهیم داد.
و هند در قبال حمایت ترکیه از پاکستان اعلام کرد که صادرات دفاعی خود به ترکیه را کاهش می دهد و همچنین یک قرارداد ساخت کشتی جنگی برای نیروی دریایی هند به ارزش ۲.۳ میلیارد دلار را با ترکیه لغو کرد.
دهلی نو از عملیات نظامی ترکیه در سوریه در سال2019 در خصوص ز عملیات نظامی این کشور در مناطق شمالی سوریه، جایی که تحت کنترل شبه نظامیان کرد نزدیک به «پ‌ک‌ک» قرار داشت ،انتقاد نمود.و اردوغان نیز نارضایتی خود را از هند به دلیل حمایت این کشور از فتح الله گولن اعلام کرد و آنکارا معتقد بود که جنبش گولن به هند نفوذ کرده است و دهلی نو اقدام لازم برای کنترل فعالیت این جنبش را انجام نداده است.اما پاکستان ۲۸ مرکز وابسته به گولن را در این کشور مسدود کرد. دادگاه عالی پاکستان نیز از دولت این کشور خواسته است تا سازمان گولن را یک سازمان تروریستی معرفی کند.
از طرفی ترکیه از اصلاحات قانون شهروندی هند انتقاد کرده است.و این دخالت سبب شد تا ویمارش آریان معاون نماینده دائم هند در سازمان ملل در جریان چهل و سومین نشست شورای حقوق بشر این سازمان گفت: ما به ترکیه توصیه می کنیم که از دخالت در امور داخلی هند خودداری کند و از رسوم دموکراتیک درک بهتری به دست آورد. ما همچنین از ترکیه می خواهیم که از ترویج تروریسم فرا مرزی بپرهیزد.لازم بذکر است که اصلاح قانون شهروندی هند در تاریخ ۱۱ دسامبر2019 در این کشور به تصویب رسید. بر اساس این قانون پناهجویان کشورهای بنگلادش، افغانستان و پاکستان در هند که بدون اوراق معتبر پیش از سال ۲۰۱۵ میلادی وارد این کشور شده‌اند می‌توانند شهروندی این کشور را دریافت کنند اما این قانون شامل حال مسلمانان نمی‌شود. مسئولان هند در باره علت این اقدام گفته‌اند که مسلمانان کشورهای همسایه تحت پیگرد نیستند. و اردوغان هند را کشوری می داند که در آن قتل های گروهی انجام می شود. مسلمانان به صورت گروهی کشته می شوند و این قتل ها توسط هندو ها می باشد. 
نتیجه

"عامل پاکستان" همیشه در روابط ترکیه و هند بسیار گسترده بوده و همچنان بزرگترین مانع برای شکوفایی کامل روابط دوجانبه است. از زمان پایان جنگ سرد ، ترکیه تلاش کرده است تا همکاری اقتصادی خود را با هند گسترش دهد بدون اینکه رابطه خود را با پاکستان از بین ببرد. آنکارا در انجام این اقدام متعادل کننده ، در درجه اول در زمینه تجارت موفقیت هایی کسب کرده است. با این حال ، در آنجا نیز مشکلاتی از قبیل عدم تعادل زیاد به نفع هندوستان مرتفع شده است.
در طول سال گذشته ، روابط ترکیه و هند به دلیل روابط ترکیه با پاکستان و واکنش به سیاست های هند در کشمیر ، متزلزل شده است. به نظر نمی رسد روندهای اخیر در فضای گسترده ژئوپلیتیک نشانه خوبی برای توسعه بیشتر روابط ترکیه و هند باشد. هر چند که ابعاد ژئوپلیتیک و سیاسی بعد مهمی از روابط خارجی از زمان استقرار روابط بین هند و ترکیه در سال 1948، بوده است. هرچند درگذشته ترکیه بخشی از اتحاد غربی و هند بخشی از جنبش عدم تعهد در طول دوران جنگ سرد بود، بااین‌حال، پس از پایان دوران جنگ سرد، هر دو طرف تلاش‌هایی در توسعه روابط داشته‌اند اما تقابل مذهبی هند با پاکستان حمایت صریح آنکارا از موضع پاکستان در مناقشه کشمیر چالشی مهم بوده است. اما اکنون به نظر می‌رسد اردوغان برای کاستن از تنش‌ها از خشونت و کشمیر هند در گفت‌وگو با پاکستان برای حل مناقشه طولانی‌مدت تلاش کند و با نقش شبه خنثی خود در کشمیر به‌منظور ساخت یک همکاری جدید با هند گام بردارد. در بعد دیگری اردوغان یک میل به پیدا کردن شرکای جدید مانند هند راه دیپلماسی ساخت دوستان به متحدان، خنثی به دوستان، و دشمنان به خنثی را از راه اراده سیاسی و دیپلماسی هوشمندانه می‌نگرد.
اکنون درگیری های مرزی بین نیروهای هند و چین در ماه مه 2020خبر از یک دوره تشدید رقابت چین و هند می دهد. کریدور اقتصادی چین و پاکستان (CPEC) تحت چارچوب طرح جاده کمربند (BRI) ، در صورت وجود ، رقابت هند و چین را در آسیای جنوبی تشدید کرده است. این تحولات بدون شک لایه ای از پیچیدگی را به تلاش ترکیه برای تحکیم مشارکت استراتژیک خود با پاکستان بدون ایجاد بیگانگی و در نتیجه جلوگیری از رشد روابط خود با هند می افزاید. یافتن فرمول مناسب برای خنثی سازی "عامل پاکستان" در روابط ترکیه و هند احتمالاً اثبات خواهد شد که تحت این شرایط دشوارتر خواهد بود.

 

تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل