اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد و دیپلماسی پیشرو

رامتین رضایی: عضو هیئت تحریریه

فلسفه شکل گیری و ایجاد پدیده ای به نام سازمان های بین المللی را باید در اثار اندیشمندانی چون کانت،گروسیوس، بنتام و ویلسون جستجو نمود.
رهیافت و چارچوب های نظری نیزمانند:  پاسیفیسم ،یونیورسالیسم ،لیبرالیسم و نو لیبرالیسم ،کارکرد گرایی،نوکارکرد گرایی و نظایر آن جملگی محوریت و  تمرکز خود را بر تاسیس و ایجاد نهاد  های فراملی با هدف نهادینه ساختن  همکاری میان دولت ها ،حل تعارض و ممانعت از بروز جنگ مسلحانه میان آن ها قرار داده اند.
به طورکلی دو دیدگاه اساسی نسبت به سازمان های بین المللی و حضور دولت ها درآن وجود دارد. آرمان گرایی به عنوان شناخته شده ترین رویکرد نسبت به سازمان ها و نهادهای فراملی این بازیگران را عاملی اساسی جهت ایجاد وگسترش صلح بین المللی ،ازمیان بردن زمینه های جنگ و خشونت مسلحانه ونیز همکاری میان دولت ها می دانند.
برخلاف آرمان گرایان واقع گرایان نگاه  فرد گرایانه ای نسبت به سازمان های بین المللی داشته و آن ها را محمل و فرصتی مناسب به منظور کسب و حفظ منافع ملی ، افزایش   پرستیژ  و بهبود موقعیت بین المللی و بهره برداری های تبلیغاتی می دانند. به باور این نوشتار کوتاه سازمان های بین المللی از قابلیت تبدیل  شدن  به  فرصتی  مناسب  برای دولت ها جهت پیگیری و ارائه دیپلماسی باهدف تلفیق هردو رویکرد واقع گرایی و آرمان گرایی باشد.  دیپلماسی  فعال  یا پیشرو در واقع می تواند حاصل همین رویکرد تلفیقی باشد که  به  فلسفه  و کارکرد سازمان های بین المللی نزدیک تر است. ارائه و پیشنهاد  طرح های مبتکرانه به  منظور  حل  بحران ها  و منازعات بین المللی وافزایش پرستیژ و جایگاه در سطح بین المللی در اثر ارائه این راهکارهای  خلاقانه.   دیپلماسی پیشرو و فعال در چارچوب سازمان های بین المللی از یک سو به صلح و ثبات در سطح بین الملل یاری می رساند واز سوی دیگر موجبات تحصیل منافع ملی به طریق مسالمت آمیز را فراهم می آورد.
اجلاس سران مجمع عمومی سازمان ملل   متحد  را به جرات  می توان بزرگترین گردهمایی دیپلماتیک جهان دانست که هر سال یک بار برگزار  می گردد. به رغم اینکه مجمع عمومی سازمان ملل متحد بر خلاف شورای امنیت از قدرت الزام حقوقی در مسائل امنیتی و بین المللی نیست اما محل و  موقعیتی استثنایی برای رهبران جهان برای تاثیر بر افکار عمومی ملت ها و بهره برداری تبلیغاتی برای افزایش پرستیژ و موقعیت بین المللی است.
کشورهای در حال توسعه و یا کمتر  توسعه یافته بیش از توسعه یافته ها علاقه مند به جنبه   تبلیغاتی  اجلاس سران مجمع عمومی هستند.در میان رهبران کشورهای در حال توسعه از این  حیث  می توان دو طیف را در نشست های مجمع عمومی  از هم  تمیز داد. طیف اول رهبران رادیکال و  ناراضی از وضع موجود را شامل می گردد که از تریبون مجمع عمومی جهت اعتراض و تاختن به قدرت های بزرگ و مسلط بر روابط بین الملل استفاده می کنند و طیف دوم شامل آن دسته ای از رهبران کشورهای در حال توسعه می شود که تلاش می کنند از تریبون مجمع عمومی پیام صلح و دوستی و همراهی با هنجارها و مناسبات قدرت حاکم بر روابط بین الملل را منتشر نمایند.  
اکنون و در هفتادو یکمین اجلاس سران مجمع عمومی سازمان ملل متحد که رییس جمهور کشورمان هم حضور دارند  جهان دستخوش بحران و فجایعی مانند  سیل گسترده پناهندگان، جنگ داخلی سوریه ،یمن و آشفتگی عراق و نیز تروریسم و افراطی گری مخوف داعش و سایر گروه های تکفیری است. اکنون و خصوصا با توافقاتی که با   غرب بر سر برنامه هسته ای جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته فرصتی مناسب پیش روی رییس جمهور و هیئت همراه ایشان است که با تلفیق واقع گرایی و آرمان گرایی راهکارها ،طرح ها و پیشنهادات مبتکرانه و خلاقانه ای جهت مهار و یا کنترل بحران های یاد شده ارائه دهند تا هم بتوانند صلح و ثبات در منطقه را به تحقق نزدیک تر ساخته و هم موقعیت ایران در سطح افکار عمومی منطقه و جهان را بیش از پیش افزایش داده و دول قدرتمند غربی را به تعامل سازنده نیز ترغیب نمایند.

 

تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل