شما اینجا هستید: Homeسخن سردبیرچالش عمیق در اصلاحات بن سلمان و موضوع قتل خاشقچی

سخن سردبیر

چالش عمیق در اصلاحات بن سلمان و موضوع قتل خاشقچی

سیده مسعوده میر مسعودی

زمانیکه  بن سلمان ،رهبر 33 ساله عربستان با روی کار آمدن مسیر اصلاحات را برنامه ریزی می کرد سعی داشت چهره متفاوتی از عربستان و ایدئولوژی حاکم بر آن کشور در نزد جهانیان نمایش دهد . بن سلمان بااصلاحات اجتماعی خود که رنگ و بوی حقوق بشری هم داشت تلاش می کرد به جهان این سیگنال را برساند که عربستان مسیر متفاوتی،  به سوی دموکراسی های  مشابه غرب را شروع کرده است ولی جامعه سنتی و تصمیم گیران متعصب با این حرکت بن سلمان مخالف بودند ولی در عمل ،حرکت مخالف را ابراز نمی کردند تا اینکه با مرگ  خاشقچی و بر ملا شدن چگونگی مرگ این خبرنگار 59 ساله ترک تبار ،چهره دیگری از عربستان و حکومت حاکمه در دنیا به جای گذاشته شد  که  در چگونگی قتل این خبرنگار ،کمی هم شیبه حکومت خودخوانده دولت اسلامی ، داعش هم  بود
سوال کلیدی در این  تحلیل این است که آیا این اصلاحات و ادعاها با این رفتار وحشتناک  واهی و توخالی  بوده و یک نمایشی از اصلاحات، بیش نبوده ؟
ویا برعکس ، این اصلاحات واقعی بوده و  مرگ خاشقچی یا بطور تصادفی بیک خطای انسانی  در سر راه عربستان قرار گرفته و یا تصمیم گیران این عمل خشن، فکر نمی کردند موضوع به این گستردگی پخش  شود و در نگاه بد بینانه تر می توان گفت که نقشه  و طراحی یک کشور دیگر یا تصمیم گیران مخالفان داخلی عربستان ،برای توقف یا بد جلوه دادن روش حکومت بن سلمان بوده است که این مسئله هم می تواند جزو گمانه زنی ها باشد .
بهرحال با تمام این تبین ها عربستان در این مقطع زمانی در شرایط بحرانی بسر می برد اولین تاثیر جهانی موضوع خاشقچی در کنفرانس اقتصادی داووس صحرا است که خیلی از مشارکت کنندگان  از  شرکت در این کنفرانس  انصراف دادند که می تواند شکافی بزرگ در برنامه های اصلاحات اقتصادی بن سلمان ایجاد کند که سعی داشت عربستان را از محوریت نفت خارج و در مسیر سرمایه گذاری های غیر نفتی قرار دهد .
دومین تاثیر جهانی در وجهه دوستان عربستان، از جمله آمریکا بگذارد که این روزها سعی دارد به نحو آبرومندانه ای موضوع خاشقچی را فیصله دهد که به علت عمق خشونت این کار و درک دنیا  از آن، حل مسئله  را دشوار کرده است .
و سومین تاثیر در مقطع زمانی بر ایران است که هم اکنون در دوران پسا برجام و بحران تحریم های آمریکا بسر می برد که این چالش در عربستان، به عنوان متحد کلیدی آمریکا در خاورمیانه و تکیه گاه نفتی آمریکا ، درآینده تحریم نفتی ایران نقش بازی خواهد کرد .
در ادامه ، اگر از نگاه  انسانی  و احساسی  به موضوع نگاه کنیم موضوع بحران در یمن می باشد که بزرگترین بحران انسانی و اجتماعی و پزشکی در آن کشور جاری است . منطقه ای که قدرت عربستان و متحدانش  مانع از دیدن و دیده شدن این درد و رنج ساکنین یمن توسط سازمانها بین المللی و دوستدار ان  حقوق بشر و دموکراسی و مخالفان خشونت شده است . آمار پزشکی مرگ ناشی از وبا در قرن 21 در این کشور وحشتناک است و شاید آیندگان از این سکوت و اعتراض ضعیف سازمانهای بین المللی و کشورهای داعیه  حقوق بشر ، خشمگین شوند .
 در تاثیر بین المللی موضوع خاشقچی در دول دیگر ، رفتار کشور ترکیه است که خود در موضوع بحران سوریه و خشونت علیه کردها زبانزد بوده و حال برای خاشقچی دایه مهربانتر از مادر شده است .براستی ترکیه در دفاع و اصرار برملا شدن قتل خاشقچی بدنبال چیست؟ آیا این رسوایی روش حکومت داری عربستان و چالش خاشقچی برای ترکیه  سود دارد ؟
از آنجاییکه ترکیه همیشه کشوری فرصت طلب است و دوست همیشگی و دشمن همیشگی ندارد می خواهد از موضوع خاشقچی بیشترین سود ممکن را ببرد .با توجه به رفتار منطقه ای ترکیه در تاریخ این کشور،دو مورد قابل پیش بینی است اول نگاه اقتصادی به موضوع دارد و در قبال نوع استراتژی، عربستان را وادار به هزینه در قبال سکوت یا آبرومندانه کردن موضوع خاشقچی می کند و فعلا با آمریکا و عربستان بازی می کند تا نهایت استفاده را از قتل خاشقچی  بهره برداری کند .دوم اینکه برای ترکیه فرصتی است تا متحدین عربستان را با جلوه دموکراسی طلب ترکیه ،از محور اتحاد از عربستان به ترکیه برگرداند   .البته چون رفتار اردوغان زیاد قابل پیش بینی نیست نمی توان حرکت بعدی آنرا پیش بینی کرد و بمرور زمان نیت اصلی ترکیه آشکار می شود .
بهرحال قتل خاشقجی که هم اکنون تمام رسانه های دنیا را به خود مشغول کرده است موقعیت کنونی عربستان را به زیر سوال برده است .آمریکا به عنوان متحد کلیدی عربستان سعی دارد بدون خطر انداختن توافقات اقتصادی خود  با این کشور ، از چهره خشن عربستان بدور باشد و با فرسایشی کردن اخبار مربوط به این قتل ،نظر دنیا را نسبت به این کشور تصحیح کند که کاری بسی سخت است . تصمیم گیران کلیدی عربستان نیزدرگیراین قتل شده اند و این قتل در حال حاضر به یک بحران برای عربستان تبدیل شده است . برای حل این بحران عربستان نیاز به اعتراف علنی به این قتل و قبول تمام مسئولیت  این قتل از طرف خود دارد  و این موضوع تنها راه رهایی از این موضوع هم محسوب می شود
ولی عربستان این کار رانخواهد کرد چون قدرت اعتراف بر اشتباه و قبول آن و عذر خواهی توسط دولت حاکمه  در کشورهای غیر دموکراتیک جایگاهی ندارد .اینجاست که مفهوم حاکمیت خوب بیشتر آشکار می شود دولت مسولیئت پذیر و پاسخگو در برابر شهروندان ،  دو ویژگی مهم در کشورهای دموکراتیک است که در کشوری مثل عربستان معنا ندارد و اگر بن سلمان با اصلاحات اش سعی دارد چهره یک حکومت دموکراتیک  از خود نمایش دهد و اینکار را نمی تواند انجام دهد چون دموکراسی در این کشور ریشه ندارد.
  و در آخر به این نتیجه می توان رسید که با  قتل خاشقچی و مهمتر از آن رفتار حکومت بن سلمان در قبال این موضوع نشان داد که دولت عربستان با اصلاحات دموکراتیک فاصله زیادی دارد

 1397/7/29