شما اینجا هستید: Homeسخن سردبیرمروری کوتاه بر خاورمیانه 2018

سخن سردبیر

مروری کوتاه بر خاورمیانه 2018

سیده مسعوده میر مسعودی

درحالی دنیا و منطقه وارد سال 2019 می شود که خاورمیانه هم چنان سر تیتر اخبار جهان است و با اینکه جنگ مستقیمی در جریان نیست ولی این منطقه هم چنان درگیر مسائل تنش زا است . عربستان به عنوان کشوری تاثیر گذار در تامین انرژی جهانی و سیاست های منطقه هنوز در گیر عوارض قتل جمال قاشقچی است و این روزها با تغییر در پست های کلیدی مثل وزارت خارجه سعی در انحراف اذهان عمومی  از ماجرای  قتل روزنامه‌نگار منتقد دولت  به موضوع  تغییر کابینه را دارد و همچنین  تلاش می کند با  ورود چهره های نو در دولت نمودی دموکراسی خواهانه و باز به سیاست های بن سلمان ببخشد . هر چند که  بنظر می رسد این کشور  در این مهم زیاد موفق نبوده است .
در سوی دیگر ایران قرار دارد که توانسته تا کنون کشتی اعتباری خود را با توجه تلاطم های سیاسی  حفظ کند هر چند آمریکا سعی دارد این کشور را به عنوان یک کشور متخاصم جلوه دهد  ایران نیز سعی کرده بطور زیر زمینی نیروهای خود را در خاورمیانه گسترش دهد و تاثیر کلیدی خودرا ایفا کند و در این مسیر  نیز توانسته بوسیله سیاست های منطقه ای  خود در خارج نزدیک ، تاثیرات کلیدی را بجای گذاشته هر چند نمی توان این مسئله را  کتمان کرد که تاثیر و حمایت روسیه در این بازیگری ایران بسیار مهم و کلیدی است و ایران در تمام استراتژی های خود بر روی حمایت روسیه حساب کرده است .با این وجود باید بیاد داشت که در حافظه  تاریخی  ایران ،همیشه کارنامه بدی از دوستی این کشور وجود دارد  .
ترکیه به عنوان کشوری مهم در خاورمیانه بازیگری  مطالبه گر  در خاورمیانه محسوب می شود و از فرصت ها به نحو عجیبی برای منافع حکومتی خود استفاده کرده است. از قتل جمال قاشقچی گرفته تا در سوریه که آمریکا آن کشور را  به عنوان نماینده خود برای ریشه کنی داعش معرفی کرده .توانسته خوب عمل کند .در  آخرین حوادث سوریه  که کردها  با استراتژی درخواست  کمک از حکومت مرکزی سوریه ،پازل های  نقشه ترکیه را جابجا کرده و ترکیه برای سرکوب ی.ک.ب مخالف دولت ترکیه دچار مشکل کرده اند  از سری موضوعات در حال وقوع است .
با فرمان ترامپ بر خروج 2000 نیروی آمریکایی در سوریه ،عملا مرحله پشت کردن به نیروهای کرد شروع شده و کردها با اولویت دادن بین بد و بدتر یعنی دولت مرکزی سوریه و نیروی خارجی ترکیه ،با انتخاب گزینه اول ،عملا تصمیم ترکیه را دچار آسیب کرده اند و ترکیه نیز به یاری روسیه و ایران احتیاج پیدا کرده و در صدد کمک گرفتن  از این دو متحد است
عراق به عنوان کشوری با تصمیم گیری های کوتاه مدت سعی در حفظ وضع موجود در آشوب ها دارد .سفر بدون توجه ترامپ به دولت مرکزی عراق ،نشان از عدم قاطعیت تصمیم گیران کلیدی عراق در تاثیر گذاری بر تمامیت ارضی کشور است و این نشان خوبی برای حاکمیت آن کشور است .
ایران کشوری تاثیر گذار در سیاست عراق است هر چند حاکمان این کشور سیاست  دو گانه ای را در قبال ایران پیشه کرده اند .حضور نیروهای آمریکایی در این کشور نشان از عدم استقلال به معنایی واقعی است و شاید عراق به عنوان یک زمین بازی مستعد برای بازیگری قدرت های منطقه مثل ایران و عربستان و قدرت های جهانی است .هرچند بازسازی نیز در عراق در حال جاری شدن است و اگر تصمیم گیران بتوانند استقلال تصمیم گیری داشته باشند و حضور نیروهای خارجی کاهش پیدا کند بتواند راه اصلاحات را برنامه ریزی کند و ساختارهای اقتصادی و اجتماعی صدمه دیده را ترمیم کنن آینده روشنی برای این کشور قابل تصور است .
کشورهای عربی نیز در پی ساختارهای اقتصادی هستند و بیشتر تمرکزشان اقتصادی و دیپلماسی مدارا است .
یمن به عنوان کشوری که  نیابت هماوردی دو قدرت منطقه ای ایران و عربستان را داشته بیشترین صدمه را در سال قبل داشته است .
نتیجه گیری:خاورمیانه که محل تلاقی تمدنها و مذاهب قدرتمند جهان است هنوز درگیر تنش های قومی و مذهبی و ..است .این مکان که زمانی محل تصمیم گیری جهانی بوده هم اکنون دچار سردرگمی در مسائل کلیدی خود است .حضور نیروهای خارجی در این منطقه و عدم تعامل کشورهای که اکثریت به یک دین اعتقاد دارند و فرهنگ نزدیک به هم دارند باعث شده این منطقه نتواند از پتانسیل های بالقوه خود به نحو احسن استفاده کند .تصمیم گیران کلیدی این ناحیه از جهان نیز یکی از موضوعات مهمی است که این سرنوشت را برای این منطقه رقم زده است .
با شروع سال 2019 و پیشرفت فناوری ارتباطات و اطلاع رسانی امید است دیپلماسی نوین این تعامل و همکاری منطقه ای را ایجاد کند و این منطقه بتواند از پتانسیل بالقوه خود مخصوصا در حوز ه های  ژئو استراتژیکی و ژئو اکونومیکی و ژئو کالچر بنحو احسن استفاده کند.