شما اینجا هستید: Homeیادداشتتحریم های ایالات متحده آمریکا :پیامد ها و راهکار ها

تحریم های ایالات متحده آمریکا :پیامد ها و راهکار ها

دکتر علی مرشدی زاد: عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد

دور جدید تحریم‌های آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران از ۱۳ آبان سال جاری شروع شد. پرسشهای زیادی در خصوص این تحریمها و موقعیت دو طرف منازعه و نیز تاثیرات این تحریمها وجود دارد که در اینجا به برخی از آنها پرداخته می‌شود
سوال 1 .تاثیر تحریم های ایالات متحده و به ویژه تحریم های نفتی بانکی بر وضعیت کشور و مردم  چه می تواند باشد؟  جنابعالی چشم انداز تاثیر  این تحریم ها را چگونه ارزیابی می کنید؟
سوال 2. رویکرد حاکم بر سیاست خارجی ایران، تا چه حد در شکل گیری وضعیت کنونی جمهوری اسلامی ایران در عرصه روابط منطقه ای و بین المللی تاثیرگذار بوده است؟ آیا چنین رویکردی در آینده قادر به تامین منافع ملی ما خواهد بود؟
سوال 3 . آیا می توان از وجود یک استراتژی مشخص نزد ایران برای مدیریت اقتصادی کشور سخن گفت؟ بنظر شما با توجه به وضعیت اقتصادی کشور و آغاز دور دوم تحریم های آمریکا، متناسب ترین استراتژی پیش روی دولت و میزان تاثیر گذاری آن چه می تواند باشد؟
سئوال 4. با توجه به همزمانی مشکلات اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی،راهکارهای عملی و پیشنهادی جنابعالی برای برون رفت کشور از بحران های پیش رو چیست ؟
سئوال 5. بطور کلی متحدان  ایران مثل چین و روسیه و اتحادیه اروپا  تا چه میزانی می توانند  به ایران در دور زدن تحریم ها کمک نمایند؟


 پاسخ:
۱. در مورد تحریمها برداشت من این است که تحریمها بسیار هوشمندانه انتخاب شده‌اند و در فرایندی نسبتا طولانی و به صورت تدریجی ایران را فرسوده می‌کنند . فرسایشی بودن آن هم با این هدف است که از یک طرف از بروز هیجان ضد آمریکایی آنی و انفجاری در میان مردم ایران جلوگیری کنند و از طرف دیگر در بلندمدت با شدت یافتن تورم و کمبود کالاهای اساسی و کاهش قدرت خرید، شورشهایی بویژه از طرف طبقات پایین به وجود آورند. برداشت من این است که اگر تدبیری اندیشیده نشود و نتوان به راه حلی دست یافت احتمال بروز این وضعیت بسیار زیاد است.
۲. سیاست عرصه امکانپذیرهاست و سیاستمدار باید بتواند در چارچوب ابزار و امکانات موجود به بهترین راه حل، که راه حلی بهینه است، دست یابد. در واقع تنها راه حل وضعیت کنونی انعطاف طرفین بود که متاسفانه عملی نشد. بنابراین من سهم بالایی از تقصیر این وضعیت را به سیاستهای جمهوری اسلامی میدهم. دستگاه سیاست خارجی ما به میزانی از عقلانیت رسیده است. ناتوانی در تصمیم گیری باعث شده که نتواند آنچه خود درست میداند عملی کند. ولی به هر حال در سیاست تا بدانجا که ممکن است باید بتوان از طریق مذاکره و دیپلماسی کارها را به پیش برد.
۳. به نظر می‌رسد مهمترین استراتژی دور زدن تحریمها از طریق سواپ، قاچاق، خرید از کشورهای بی اعتقاد به تحریم و همچنین اقتصاد چمدانی باشد. برداشت من این است که این روش تا حدودی میتواند نیازهای کشور را تامین کند. من شرایط را از الان شکل اندک ملایم‌تری از وضعیت صدام در ده ساله تحریم عراق می‌بینم. تحریم خطوط هواپیمایی تداعی کننده وضعیت پرواز ممنوع در عراق ده ساله تحریم است.
۴. دیپلماسی همواره ارجحیت داشته است. بنابراین امید می‌رود در کشاکش جنگ لفظی، انسانهایی عاقل و متعادل از دو طرف به راه حلهایی دیپلماتیک دست یابند.
۵. دولتها بر اساس منافع ملی خود عمل می‌کنند و در این مورد هم تا آنجا که بتوانند کالای خود را به ایران بفروشند از بازار ایران استفاده میکنند. در صورتی که تنبیهات یا تشویقات آمریکا متقاعدکننده تر باشد ما را تنها خواهند گذاشت. برداشت من در مورد اروپا چنین است. در واقع تا امروز هم که تا میزانی با ما همراهی کرده‌اند نه به دلیل علاقه آنها به ما، که در سیاست مفهوم علاقه به این صورت بی‌کعناست، بلکه به دلیل احساس تامین بخشی از منافعشان بوده است. اروپا هرقدر هم که با آمریکا رقابت داشته باشد حاضر نیست منافع خود با آمریکا را فدای منافع خود با ایران کند. میزان مبادلات تجاری اروپا با آمریکا و سهم منافع مشترکشان بسیار بیشتر از منافع آنها با ایران است.
این مطلب در مورد چین و روسیه هم صدق میکند. روابط تجاری روسیه با آمریکا بیست برابر روابط این کشور با ایران است. چین نیز به همین ترتیب منافع مشترک بسیاری با آمریکا دارد که باعث میشود هیچکدام از این دو کشور منافعشان را فدای ایران نکنند. در عرصه بین‌الملل دوستی‌ها و دشمنی‌ها موقتی است. آنچه دائمی است منافع است.

 

تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل