شما اینجا هستید: Homeیادداشتاعتراض رنگی در فرانسه

اعتراض رنگی در فرانسه

زهرا شریف زاده دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود

جلیقه‌های زرد جلیقه‌های است که بنابر قانون باید در خودروهای همه فرانسوی‌ها باشد تا وقتی ماشین آنها خراب می‌شود و شرایط اضطراری پیش می‌آید، آن را بر تن کنند و منتظر کمک بمانند. عدم رعایت این قانون که در سال ۲۰۰۸ به اجرا درآمد می‌تواند به جریمه نقدی ۱۵۳ دلار برای فرد خاطی بیانجامد. جلیقه زردها یادآور جریان اکتبر ۲۰۱۳ استان بریتانی فرانسه در مخالفت با افزایش مالیات بر ماشین‌های سنگین می باشند. در آن زمان رانندگان و کامیون‌داران معترض نیز به "کلاه قرمز" لقب گرفته بودند. در حقیقت تظاهرات علیه مالیات موسوم به «اِکوتَکس»*یا مالیات زیست محیطی بر حمل و نقل کالا درفرانسه، در شهر «کمپر» در غرب این کشور  که به درگیری‌های شدیدی بین نیروهای پلیس و معترضان تبدیل شد. بیش از سی هزار نفر از جمله کشاورزان و دامپروران، ماهیگیران، کارکنان صنعت مواد غذایی، رانندگان کامیون و کارآفرینان، با کلاه قرمز که نماد انقلاب فرانسه است، در این تظاهرات حضور داشتند.با بیان این اعتراضات این سوال مطرح است که آیا این اعتراض رنگی یک جنبش  اجتماعی است؟ ضمن تعریفی  از شورش ،جنبش و جنبش اجتماعی  در پی پاسخ به تحلیل که از نوع اسنادی-توصیفی  است با روش تحلیل محتوا می باشیم و به این  فرضیه که حرکت جلیقه زردها احتمالا از شورش به سمت یک جنبش اجتماعی خواهد بود.
      شورش عده ای بدون هماهنگی و مقصد سیاسی بر اثر محرک خاصی دست به آشوب می زنند و نظم جامعه را مختل می کنند، معمولا ابتدا هدایت خاصی وجودندارد و پس از مساعد شدن زمینه، آهنگ آن تغییر می کند و توسط گروه های فرصت طلب مدیریت می شود و چه بسا که در کشمکش های سیاسی سو» استفاده های بسیاری صورت بگیرد و بسترهای زیادی برای ناامنی ایجاد شود،عواملی که سبب شورش می شوند فقر، بیکاری، تبعیض، فاصله بسیار بین آحاد جامعه از لحاظ شغلی و معیشتی، عدم برخورد مناسب قضایی از سو» استفاده های کوچک و  بزرگ، فرهنگ نامناسب و  محترم نبودن قانون، باز نبودن باب  تعامل افراد جامعه با مدیران و در نهایت ضعف در کنترل امنیت با روش های اصولی و مردم مدارمی با شد.
      اما در جنبش  که شکل تکامل یافته خیزش(اراده ای است متکی بر تفکر و تشکّل که با حمیّت عمومی صورت می گیرد در حالی که در شورش این اراده جمعی وجود ندارد و ممکن است از یک فرد شروع شود.) و ایده اجتماعی و سیاسی شخصی دارد و شاید از احزاب و جمعیت های بزرگ پرشور و نشاط تر، باشند و چه بسا افراد دلسوز با نیت های پاک و اعتقادات درست منشا خیرات بشوند.
      جنبش اجتماعی  یکی از انواع رفتارهای اجتماعی است که از روابط متقابل میان افراد در درون یک جامعه ناشی می‌شود. رفتار جمعی، پاسخ عده‌ای از مردم نسبت به یک وضعیت یا مسئله‌ی خاص است.جنبش‌های اجتماعی بر پایه مواضع آنها در قبال دولت‌ها و نهادهای مستقر چند جانبه‌گرایی به چهار دسته تقسیم می‌شوند: جنبش‌های ضد اجتماعی، جنبش‌های ضد سیستم ، جنبش‌های مذهبی-فرهنگی وآخر اینکه جنبش‌های جامعه‌ای که برای دست یابی به هر یک از این روش ها شیوه‌های عمل جنبش‌های اجتماعی متفاوت است ممکن است بصورت  شیوه‌های خشن مانند اعتراضات خودجوش ناگهانی، تظاهرات یابانی که معمولا همراه با برخورد با پلیس است، آشوب، بمب‌گذاری و تروریسم ویا  شیوه‌های غیرخشن، مانند تظاهرات آرام خیابانی یا شرکت در اجتماعات و گردهم‌آیی‌های سیاسی و اجتماعی، اعتصاب، تحریم باشد.
      ماجرا اینگونه شروع شد که زن راننده جوانی به نام پریسیلیا لودوسکی، ساکن یکی از حومه های دور پاریس در ماه مه برای کاهش قیمت سوخت در پمپ بنزینهای فرانسه کمپین و توماری روی اینترنت منتشر کرد و از مردم خواست آن را امضا کنند. او در درخواست خود نوشته بود قیمت بنزین و گازوئیل به طور مرتب از طرف دولت افزایش می‌یابد. این درخواست اینترنتی لودوسکی اما تا ماه اکتبر ۲۰۱۸ توجه کسی را جلب نکرد. تا اینکه در ماه ۲۲ اکتبر روزنامه "لوپریزین "** گزارشی درباره این اقدام راننده منتشر کرد. وسبب شد شمار زیادی این درخواست کاهش قیمت سوخت را امضا کنند.همزمان شماری از کاربران فیس بوک، برای حمایت از این خواست، گروهی تشکیل دادند با عنوان "بلوکاژ ملی مخالف افزایش قیمت سوخت". برخی شهروندان هم به صورت خودجوش گروه‌های محلی سازماندهی کردند. شماری از کشاورزان هم در شبکه‌های اجتماعی فیلم‌ها و کلیپ‌هایی از خودشان منتشر کردند و در آن از شرایط سختی زندگی‌شان گفتند. معترضان عموماً کسانی را شامل می‌شوند که در انتخابات‌های فرانسه رأی نمی‌دادندو بیشتر در مناطق روستایی و حومه‌های دورافتاده شهرهای بزرگ فرانسه سکونت دارند. به این ترتیب معترضان را می‌توان کسانی توصیف کرد که یا در مناسبات اجتماعی و اقتصادی به حاشیه رانده شده‌اند یا از میان طبقه متوسطی هستند که به مرور فقیر شده‌اند.چنانچه که بسیاری از معترضان گفته‌اند آنها برای بار نخست است که در یک تجمع شرکت می‌کنند. علاوه بر این، در ویدیوهایی که حامیان جلیقه زردها در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده احساسی "از طردشدگی و جدا افتادن" به چشم می‌خورد. اخیراً "لوموند" از زبان یکی از جلیقه زردها تیتر زده بود که "روشنفکران از پایان جهان سخن می‌گویند در حالی که جلیقه زردها از پایان ماه می‌گویند".
      جلیقه زردها از طریق شبکه‌های اجتماعی همدیگر را پیدا کردند اما به طور کلی حرکت جلیقه زردها رهبر خاصی ندارند و  بنابر بر نظرسنجی های صورت گرفته در ششم وهفتم نوامبر سال 2018، ۶۵ درصد فرانسوی‌ها از جریان جلیقه زردها حمایت کردند. همچنین ۴۲ درصد گفته بودند در تجمع آنها شرکت می‌کنند. یک هفته بعد یعنی ۱۳ و ۱۴ نوامبر این آمار بر اساس نظرسنجی حدود ۷۳ درصد فرانسوی‌ها از حرکت جلیقه زردها حمایت کردند. ۷۰ درصد هم گفتند دولت باید پروژه افزایش مالیات بر سوخت را متوقف کند.بنابر همین نظر سنجی، ۸۵ درصد حامیان جلیقه زردها از قشرهایی هستند که فرانسوی‌ها از آنها به عنوان قشر "مردمی" یاد می کنند؛ یعنی طبقه متوسط رو به پائین.بر اساس آمار مؤسسه اودوکسا،۲۱ و ۲۲ نوامبر همان سال، ۸۲ فرانسوی از توقف برنامه دولت مکرون برای افزایش مالیات بر سوخت حمایت ‌کردند. همچنین ۶۶ درصد نیز خواستار ادامه اعتراضات جلیقه زردها بودند.هر چند گروهی از هواداران امانوئل ماکرون، رئیس جمهوری فرانسه در اعتراض به «خشونت ورزی» جلیقه زردها با شال قرمز معتقدهستند که  جمهوری فرانسه امکانات «بسیار خوبی» در اختیار مردم قرار می دهد و دلیلی برای اعتراض وجود ندارد. همچنین این عده در شعارهای خود از پلیس فرانسه حمایت کردند که در مقابل به گفته آنها «خرابکاران و خشونت ورزان» می ایستد.لازم بذکر است که ایده تظاهرات شال قرمزها توسط یکی از هواداران امانوئل ماکرون و هم حزبی او از روی صفحه فیس بوک آغاز شد. نام او "لوران سولیه" و از شهر جنوبی تولوز فرانسه است. شال قرمزها می گویند که در مخالفت با جلیقه زردها به خیابان نیامده‌اند بلکه آمده‌اند تا در مقابل افراطی گری و خشونت بایستند. آنها می‌گویند با خشونت، انقلاب، انسداد راه‌ها و خدمات رسانی در روزهای شنبه هفته‌های گذشته در فرانسه مخالفند.
      حال با توجه به آنچه گفته شد می توان پی به این نکته برد که حرکت فوق از عناصر  گوناگونی تشکیل شده است: جمعیت محرومین، بیکاران، و امداد گیران نیستند که در خیابان ها رژه و گذرگاه ها را اشغال می کنند. این جمعیت محروم  و محدود به حداقل برای بقا در صف مقدم نیست. «جمعیت خرد ها» هستند که ابراز  وجود می کنند، حقوق بگیران کم حقوق، پائینی های طبقه متوسط، صاحب کارهای مستقل تک یا دو  سه نفره، خرده فروشان و  پیشه وران، اینها هستند که راهپیمایی می کنند.  مردم را به حالت های مختلف به واکنش واداشته است.  کنشگران، مشارکت کنندگان، حامیان اجتماعی و متاثرین از پژواک آن را می توان شناخت.مشارکت کنندگان، حقوق بگیران و بازنشستگان متوسط هستند که به جمعیتی از مردم مربوطند که کمتر در مجادلات اجتماعی حاضر بوده اند. اینها مربوط به «فرانسه پیرامونی» نیستند، چون خیلی از شهرک ها و مناطق پیرامونی نیز به قطب های اقتصادی و فرهنگی تبدیل شده اند. ماجرایی که توسط عده ایی جان به لب رسيده از سياست های رياضتی و ليبرالی ماكرون كه بسياري وی را در فرانسه «رئيس جمهور ثروتمندان» می نامند در شبكه های اجتماعی در اعتراض به افزايش قيمت سوخت درخیابان ها  بدون هیچ رهبری شروع شد نمی تواند شورش باشد زیرا بر اساس تعریف ارائه شده از شورش هر چند حرکتی بدون رهبر است اما خودسرانه نبوده واز طریق شبکه های اجتماعی صورت گرفته است اکنون  در 1000 نطقه از فرانسه بزرگراه ها بسته شده ،علیرغم کوتاه آمدن ماکرون مبنی بر کاهش قیمت سوخت درخواست ها حاکی از  استعفاي ماكرون می باشد. اين جنبش موجب بيدار شدن ساير گروه های اجتماعی و صنفی در فرانسه شد. گروه هايی كه از سياست هاي اقتصادي حاكم بر فرانسه و شكاف عميق طبقاتي و نظام سرمايه داري ناراضی اند از جليقه زردها به دانشجويان، دانش آموزان، كاميون داران و كشاورزان و حتي نيروهای پليس رسيده است. بنابراین به یک کوشش جمعی منجر شده است همانا جنبش اجتماعی برای پیش‌برد منافع مشترک، یا تأمین هدف اصلی از طریق عمل جمعی خارج از حوزهٔ نهادهای رسمی است. اندازهٔ جنبش اجتماعی بستگی به تعداد اعضای آن جنبش دارد؛ جنبش‌های اجتماعی کوچک، جنبش‌هایی هستند که اعضای آن‌ها کم‌تر از صد نفر است. جنبش‌های اجتماعی بزرگ، جنبش‌هایی هستند که هزاران یا میلیون‌ها نفر را در برمی‌گیرند. بنابراین در دور جدید اعتراض‌ها  که در هفته دوم ماه ژانویه ۲۰۱۹ شروع شد تعداد معترضین در ۱۲ ژانویه به ۸۴ هزار تن در سراسر فرانسه رسید که می تواند به سوی یک جنبش  اجتماعی شیفت پیدا کند .
      با کمی تأمل و بررسی مشخص می شود که بخشی از کنشگران این حرکت، غالبا اولین تجربه آنها است، آموزشی ساده از مبارزه ای که در آن خشونت و بی تابی حضور چشم گیری دارد. مشارکت کنندگان، در بسیاری از موارد تجربه فعالیت ندارند. یک جنبش اجتماعی، از ان جا که بر اقدامش یک استراتژی و یک دوره زمانی طولانی ناظر است، می تواند وارد مذاکره شود. اما یک شورش مشکل تر می تواند به این دست زند، زیرا می خواهد نوعی از تقلیل ناپذیری اجتماعی، محدود نشدن در نمایندگی و به نوعی یک حرکت خالص ماندن را به پیش کشد.معهذا، عبور از شورش به جنبش اجتماعی به چشم می خورد.
      در پنجاه سال اخیر در فرانسه شاهد جنبش ماه مه، مبارزات بی سابقه کارگری، مبارزه گسترده دانشجوئی، مبارزه خانواده‌ها و شهروندان گوناگون، تظاهرات کلاه قرمزها، و اکنون جنبش جلیقه زردها بوده ایم  که جنبش جلیقه زردها در اساس یک جنبش ضدمالیاتی است و واکنش بخشی از لایه‌های پائین متوسط شهری و لایه‌های بازنشستگان و کارمندی است تا از پرتاب قطعی به بخش تهیدست نجات یابد،آنها احساس خطر می کنند. جنبش جلیقه زردها در فرانسه با اعتراض علیه گرانی قیمت گازوئیل و بنزین بوجود آمد. این اعتراض، مخالفت بخشی از لایه‌های اجتماعی است که زیر فشار اقتصادی قرار دارد و قدرت خریداش کاهش یافته است. آنها اصلاحات رئیس جمهور جدید را مطابق منافع ثروتمندان ارزیابی کرده و خود را تحقیر شده بحساب آوردند. سختی‌ها و حسرتهای اجتماعی، عدم تحمل گرانی و بار مالیاتی، احساس بی سرپرست بودن در جامعه، عدم اعتماد به سیاسیون، درماندگی لایه‌های میان شهری، همه و همه، معترضان را به واکنش کشانده و موتور جنبش در سراسر فرانسه به حرکت می افتد.
      هرچند این  جنبش فاقد رهبری (شورش)بیان حرکت پنهان اقتدارگرایانه و ضد دمکراتیک است زیرا این جنبش علیه تمام احزاب و سندیکاها بوده و نظام دولتی متکی بر نهادهای دمکراتیک را رد می کند. عناصری از آنها که خواهان ورود به مذاکره بوده‌اند بارها توسط محافل درونی جلیقه زردها تهدید به مرگ شده‌اند. به این ترتیب جلیقه زردهای خشمناک احساس می کنند که در جامعه در حال فروافتادن هستندچرا که  جنبش اجتماعی، رفتاری اجتماعی است که در حد وسط میان رفتار بوروکراتیک و رفتار انقلابی قرار دارد؛ با این ویژگی که از اولی کمتر و از دومی بیشتر سازمان‌دهی شده است و مردم از طریق آن در پی هدف یا اهدافی هستند. ولی در عمل قادر نیستند خود را متناسب با ابزارهای دمکراتیک سازماندهی نمایند،بنابراین نمی توان آن را یک جنبش تلقی نمود.
      در تحلیل و ارزیابی درباره‌ی جنبش جلیقه‌زردها می توان گفت که شورشی ابتدا در فضای آنلاین آغاز شد و به تظاهرات خیابانی کشیده شد و تا شهر والونیا (منطقه‌ی فرانسوی زبان بلژیک) هم گسترش پیدا کرد بیشتر تظاهرکنندگان انگیزه‌های اقتصادی دارند و به هیچ حزب، گروه سیاسی یا اتحادیه‌ای وابسته نیستند.شورش عليه اشرافيت از فرانسه به سرعت به ساير كشورهای اروپايی كشيده شده، از بلژيك تا هلند و مجارستان، اعتراض ها در حال گسترش است و دولت ليبرال ماكرون هم كاملا در مقابل خواسته های معترضان عقب نشسته است. فيگارو نوشته: آنچه در فرانسه روی داده اتفاقی گذرا نيست، بلكه جنبشی است كه از اعماق برمی خيزد و تمام كشور را درمی نوردد. كشوری كه له شدن طبقات متوسط خود را در نظر نمی گيرد به كژراهه می رود و مي تواند گرفتار نيروهای افراطی شود. روزنامه ليبراسيون نيز از دولت فرانسه به عنوان كشتی بی ناخدا ياد كرده و نوشته: «اعتراضات جاری در فرانسه عليه فقر با همدردی و همبستگی مردم اين كشور روبه رو شده است، هرچند اين جنبش هنوز از سازمان و رهبری روشن براي شركت در مذاكره با قدرت برخوردار نيست.بسياری اين جنبش را مخدوش، مبهم و بدون سر می دانند كه با همان سرعتی كه اوج گرفته ممكن است فرو بنشيند و كسانی نیز  نسبت به گسترش آن هشدار می دهند».

*نام انجمن بین‌المللی مستقل (متشکل از ۱۸ مؤسسه معتبر بین‌المللی) و فعال در حوزهٔ آزمون‌ها، تحقیقات و ارائه گواهینامه‌های مرتبط با جنبه‌های اکولوژیک صنایع نساجی، چرم و پوشاک است که در سال ۱۹۹۲ توسط مؤسسه تحقیقات اکولوژی نساجی اتریش و مؤسسه هونشتاین آلمان پایه‌گذاری شد. امروزه این مؤسسه استاندارد و گواهینامه‌های مختلفی را در کلیه زمینه‌های مرتبط با صنعت نساجی، چرم و پوشاک ارائه می‌نماید که معتبرترین تاییدیه‌های تخصصی این صنایع به‌شمار می‌روند.

**le parisien  این روزنامه در سال 1944 تاسیس شد و از نظر تیراژ اولین نشریه فرانسه  است . این نشریه ابتدا در سطح فرانسه منتشر شد ، لیکن از سال 1960 تنها اقدام به انتشار در پاریس نمود . خط این نشریه ملی گرا و ضد کمونیست بود ، لیکن از سال 1981 و با روی کار آمدن سوسیالیست ها در زمینه مسائل  سیاسی  رو به ملاحظه کاری  نمود. این نشریه که زمانی  تیراژش به 800 هزار می رسید ،  به دلیل اختلافی که بین سندیکای c.g.t و مدیریت  این نشریه  به وجود آمد ،  تعداد تیراژش به 340 هزار کاهش یافت . پاریزین روزنامه ای است که بیشتر به مسائل اجتماعی می پردازد .

 

تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل