شما اینجا هستید: Homeتحلیلتحریم های جدید آمریکا علیه ایران و ضرورت حفظ برجام

تحریم های جدید آمریکا علیه ایران و ضرورت حفظ برجام

گزارش جلسه گفت و گو و پرسش و پاسخ با حضور  دکتر سید حسین موسویان

گروه مطالعات روابط  بین الملل

اخیرا مجلس نمایندگان و سنای آمریکا تحریم های جدیدی را علیه ایران، روسیه و کره شمالی وضع نمودند که اگر به امضا  رئیس جمهور آمریکا برسد ، به قانون تبدیل خواهد شد. تحریم های ایران با عنوان قانون مقابله با فعالیت های بی ثبات ساز ایران 2017 از  12 بخش تشکیل شده است. این تحریم ها شامل تحریم برنامه موشکی ایران، سپاه پاسداران، تحریم های تسلیحاتی و تحریم های حقوق بشری و با استثنا کردن کمک های بشر دوستانه می باشد. متن زیرسخنرانی دکتر سید حسین موسویان در گروه مطالعات روابط بین الملل می باشد.
نقض روح برجام عنواني است كه ايران و آمريكا به خاطر ساير اختلافات مانند  مسايل منطقه ، تروريسم ،حقوق بشر ، موشك و غيره، يكديگر را سرزنش مي كنند. تا به امروز، هم تهران وهم واشنگتن يكديگر را به نقض برجام متهم كرده اند اما در برجام يك مكانيزمي براي بررسي ادعاي أعضاء در مورد نقض برجام توسط يك عضو ديگر، وجود دارد. لذا بايد يك بررسي كارشناسي دقيق حقوقي در مورد اينكه، آيا تحريم هاي اخير امريكا نقض برجام است، يا نقض فاحش برجام است، صورت گرفته و نتيجه را در كميسيون مشترك برجام با ٥+١ مطرح كنند.
عبارتي كه در برجام آمده است ، نقض فاحش محسوب می شود. مثلا در يك مقطع موجودي اورانيوم غني شده ايران، مقدار كمي از ٣٠٠ كيلو گرم بالاتر رفت ، آمريكايي ها ادعای نقض برجام رامطرح کردند در حالیکه  نظر ساير أعضاء بر این بود که كه اگر هم نقضی باشد، نقض فاحش نيست. بنابراين ورود به جنگ شعاري و رواني در اتهام متقابل به نقض برجام، كمكي نخواهد کرد . و بايد مستند و حقوقي و جدي وارد اقدام و طرح موضوع در كميته مشترك شد.
و اما در مورد تحریم های جدید باید گفت: بنده در اولين روزهايي كه ترامپ پيروز شد، در مصاحبه ها ونوشته ها عنوان  نمودم دولت ترامپ به مسير تغيير رژيم در ايران بازخواهد گشت. و اولين اقدام براي ورود عملي به اين مسير، نابود كردن برجام است. زیرا برجام مانع بزرگي براي استراتژي تغيير رژيم آمريكاست. لذا دولت ترامپ در تلاش برای خروج ايران از برجام است تا به اصطلاح كاسه كوزه ها را سر ایران بشکند. تيم حقوقي مستقر در واشنگتن بنا دارد كه تحريم هاي يك جانبه را به گونه اي پيش برد كه متهم به نقض برجام نشود. اما ساير كشورها مصمم به اجراي برجام هستند.  در حال حاضر جامعه جهاني در مقابل امريكا صف کشیده و مانع سقوط برجام هستند  .با این حال، اروپايي ها و آمريكايي ها از ابتدا آزمايشات موشكي را نقض قطعنامه سازمان ملل مي دانستند و در نتیجه  موضع اخير اروپا در این باره موضوع  جديدي نيست.
اروپايي ها درصدد هستند تا در برخي موارد با ترامپ همراهي و در نهايت آمريكا را درمورد پاره كردن برجام، منصرف نمایند. این فرصتی بهینه برای ایران است  و باید آن را حفظ و تقويت كند. زیرا اروپا، روسيه  ،چين ، هند و ژاپن و ديگر قدرت ها مايل به حفظ برجام هستند. و بايد مانع از هر اقدامي كه منجر به موفقیت آمريكا برای اجماع مجدد جهاني عليه ايران و برجام می گردد شد  .اما آنچه حائز اهمیت است :
➖تحريم هاي اصلي و تعيين كننده اي كه لغو آنها موجب پيروزي بزرگ ايران درقالب برجام شد، سه تحريم حساس و كليدي نفت، بانك مركزي و سويیفت بود.
➖آمريكا وقدرت های غربي در پذيرش اصل غني سازي و آب سنگين و تكنولوژي هاي پيشرفته هسته اي، تسليم شدند و ايران هرسه امتیاز را گرفت. اين دو محور كليدي سه بندي است كه باعث خشم  صهيونيست ها و نئوكان ها و اعراب تكفيري شده است. به همين دليل سناتور آمريكايي گفت: برجام، بدترين توافق تاريخ است. و ما بايد مراقب باشيم بازي برده را واگذار نكنيم.
➖نکته مهم دیگر اینکه ايران باید  خصومت ها و شيطنت هاي لابي صهيونيست ها و أعراب تكفيري و راديكال ها را در زميني غير برجامي پاسخ گو باشد .
چنانکه سفر آقاي ظريف يك پیروزی بزرگ در عالم ديپلماسي عمومي بود. سخنراني در شوراي روابط خارجي، مصاحبه سي ان ان، مصاحبه چارلي رز، نشست اصحاب رسانه هاي برجسته آمريكا و غيره واقعا مفيد و لازم بود. همان طور که فعاليت موشكي حق ما و افزايش توان دفاعي ضرورت حياتي است. درنتیجه بايد براي كاهش جنگ تبليغاتي آمريكا، رايزينی هاي ديپلماسي خود در مورد توان دفاعي كشور را فوق العاده فعال سازیم .و بدانیم چند شعار در داخل،کافی نخواهد بود .باید پذیرفت که تيم مذاكره كننده صرفا اجازه داشت در يك مسئله هسته اي مذاكره نماید ،ولا غیراجازه و اختیار ورود در خصوص مذاكره جامع دركليه زمينه ها وجودنداشت .لذا باید به اين تصميم نظام احترام بگذاريم.
براي اولين بار بعد از انقلاب در سطح جهاني شرايطي مهیا شد كه در نزاع آمريكا و ايران برسر برجام، تمام قدرت هاي مهم جهاني درحمایت از ايران و در مقابل آمريكا هستند ‌‌.در دورهای گذشته درخصوص  موضوع سياست خارجي، از چنين شرايطي برخوردار نبوديم.در نتیجه اولا بايد اين موقعیت را حفظ  و ثانيا با اين كارت عليه ترامپ، بازي كنيم.
و اما در این خصوص که ،آیا مذاکره با آمریکا جهت حل سایر اختلافات نیاز است؟ یا خیر ؟ به تعبیری آیا ضرورتی به برجام های دیگر است؟
باید گفت، در حال حاضرشرايط داخلي، ظرفيت برجام هاي ديگر را ندارد و در واقع نبايد به این مباحث ورود كرد. اما درمورد بحران هاي منطقه اي، در ابتكارات و نشست هاي بين المللي بايد حضور پررنگ و فعال داشت ومانع از تشکیل میدان سعوديها ،آمريكايي ها واسرائيلي ها عليه ايران شد. تحريم هاي يک جانبه آمريكا از اول انقلاب وجود داشته است و تا مادامي كه روابط  خصومت آميز باشد، ادامه خواهد يافت. هرچند  برخي فكر مي كنند برجام، معاهده صلح ايران و آمريكا بوده است  و طبق برجام همه تحريم هاي غيرهسته اي سي چهل سال گذشته هم بايد برداشته مي شد و آمريكا هم حق تحريم جديد نداشته و در ساير زمينه ها مثل تروريسم ،حقوق بشر و منطقه ای حق اختلاف و اقدام خصومت آميز را ندارد. درحالي كه برجام فقط راجع به يك موضوع است، دست ايران و آمريكا هم باز است تا هر چه ميخواهند خصومت و دشمني را در ساير زمينه هاي مورد اختلاف گسترش داده و عليه یکدیگر تحريم وضع كنند. درنهایت اینکه يك خط قرمز وجود دارد و آن اينكه حق وضع مجدد تحريم هاي مرتبط با موضوع هسته اي كه درقالب برجام برداشته شده، نه براي آمريكا وجود دارد ونه براي ايران.
در شرايط فعلي ايران امتیاز غني سازي، تولید آب سنگين ،امضا  قراردادهاي هسته اي جديد با دنيا ،باز بودن سوئیفت ،  سهم جهاني نفت خود را بازپس[ گرفته]و مي فروشد و تبادلات با بانكهاي  جهاني انجام می شود. برجام معاني و مفاهيم بسيار بزرگتري دارد كه بايد آنها را درك كرد. هرپنج قدرت جهاني، جمهوري اسلامي ايران را با توان غني سازي و آب سنگين به رسميت شناخته اند. مصوبه شوراي امنيت سازمان ملل فقط در مورد پذيرش غني سازي و آب سنگين در ايران وجود دارد و در مورد هيچ كشور ديگري وجود ندارد.
 تصور كنيد زمانی  كه دولت ترامپ سركار آمد، برجام نبود چه مي شد؟يعني ترامپ با استراتژي تغيير رژيم سركار مي آمد و برجامی وضع نشده است . در این صورت:
➖ايران به عنوان تهديد صلح و امنيت جهاني روي ميز شوراي امنيت سازمان ملل بود!
➖جامعه جهاني با اجماع، بدترين تحريم هاي تاريخ را عليه ايران حفظ كرده ، وامکان جابجایی يك دلار ازطريق بانكها مقدور نبود و همچنین عدم معاملات  و فروش نفت .
➖ تمام فعاليت هاي هسته اي ایران به لحاظ مقررات بين الملل غير مجاز و نقض قوانين بين المللي و تهديد صلح جهاني محسوب می گردید و در نهایت اینکه برجام امروز باید [با]منهاي برجام امروز باید مقايسه شود .
و سوالی که اکنون مطرح است اینکه آیا وضعيت جامعه جهاني در دولت قبل با شرايط فعلي قابل مقايسه است؟
در آن دوره، آمريكا يكه تاز ميدان و تمام قطعنامه هاي مورد نظرخودرا با تاييد روسيه ، چين و اروپا در شوراي امنيت به تصویب می رساند . واقعيت اين است كه صهيونيست ها و عربستان و نئوكان ها اعتقاد دارند، درنبود  برجام ، ترامپ در دوره اول راحت تر  می توانست ایران را تحت فشار قرار داده و با اين بينش و تصور درتلاش برای برگرداندن شرايط به ماقبل برجام هستند. البته تصور آنها غلط است.ايران با عظمت، با دين اسلام  و با ملت و  تاريخ، چه با برجام و چه منهاي برجام پايدار و استوار بوده و خواهد بود.
درست است که شرایط اقتصادي كشور درحال حاضر مطلوب نيست و اين واقعيت برای مردم محسوس است، اما اگر تحريم هاي يك جانبه و چند جانبه ، نفت ، بانك ها و غيره در چهارسال گذشته ادامه پيدا مي كرد، وضعیت به مراتب خطرناکتر بود.بيش از نيمي از مشکلات و نگرانی های مردم، به مسائل مديريتي داخل و اوضاع سياسي و جنگ هاي جناحي داخل بر مي گردد. ونيمي هم مرتبط با مسائل منطقه و روابط خارجي است .
آنچه مهم است اینکه  توان برجام حل  حداكثر ٢٠٪‏ مسائل است ،واین بستگی به حفظ آن دارد .سایر مشكلات روابط خارجي، مانند منازعه با آمريكا و عربستان و اختلافات ديرينه با غرب و غيره هم بايد جداً مورد توجه باشد. متاسفانه این تفکر که برجام بايد ضعف هاي داخلي چند دهه اخیرا را حل و كليد حل همه مشكلات چهل ساله در روابط خارجي و روابط با اعراب و جهان غرب بوده  وبه دلیل عدم حل این مشکلات پس برجام شكست خورده است، بسیار اشتباه است.
ايران باید از يك طرف دیپلماسي چندجانبه منهاي آمريكا را تقويت و ازطرف ديگر در تلاش برای نگاه مثبت افكار عمومي جهان و آمریکا به ایران باشد ، ضمن اينكه از كاهش تشنج با آمريكا هم  غفلت نورزیم تا راهي براي مصالحه منطقه اي پيدا شود .

 

تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل