شما اینجا هستید: Homeتحلیلعملیات شاخه زیتون ترکیه ، نقض حاکمیت ارضی سوریه

عملیات شاخه زیتون ترکیه ، نقض حاکمیت ارضی سوریه

سیده مسعوده میرمسعودی: سردبیر و عضو هیئت تحریریه

ارتش ترکیه از  روز ۳۰ دی ماه عملیاتی موسوم به «شاخه زیتون» را در عفرین،‌ در شمال غربی سوریه برای بیرون راندن نیروهای نظامی کُرد «یگان‌های مدافع خلق» از این منطقه، شروع کرده است. این عملیات باعث گشوده شدن جبهه جدیدی در جنگ داخلی سوریه شده است.
ترکیه یگان‌های مدافع خلق یا ی‌پ‌گ (عمده‌ترین گروه ائتلاف نیروهای دموکراتیک سوریه) را به عنوان شاخه سوری حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) و گروه "تروریستی" تلقی می‌کند و می‌خواهد مناطق مرزی را از کنترل آنها خارج کند.
براستی ترکیه در این عملیات بدنبال چه چیزی است؟  آیا  عملیات نظامی ترکیه در شمال سوریه، تجاوز آشکار به  سوریه و تمامیت ارضی آن نیست ؟آیا عملیات شاخه زیتون ترکیه ، نقض آشکار احکام منشور سازمان ملل متحد به‌ویژه بند 4 ماده 2 این منشور به شمار نمی‌رود؟آیا ترکیه حق دارد برای حفظ و کنترل مخالفان خود تمامیت ارضی سوریه را مورد تجاوز قرار دهد؟چرا مجامع بین المللی در این مورد با احتیاط عمل می کنند ؟ آیا باز دوران "سیاست قدرت " برگشته است ؟ و در ساختار آنارشیک هر بازیگری که زور بیشتری دارد برای حفظ امنیت خود می تواند امنیت دیگر بازیگران به خطر بیاندازد؟
در پاسخ به این سوالات می توان گفت  هدف و نیت اصلی ترکیه از عملیات شاخه زیتون را در توییت  اردوغان می توان استنباط کرد.رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه، اخیراً در حساب کاربری رسمی توییتر خود نوشت: «به تمام جهان می‌گویم. ما هرگز اجازه نخواهیم داد که یک کشور (کردی)در شمال سوریه ایجاد شود و برای‌مان اهمیتی ندارد چقدر هزینه باید برای آن بپردازیم.»
ترکیه بعد از کودتای نافرجام 15 جولای  ، ترس پنهانی از قدرت گرفتن کردها دارد و از هر فرصتی برای سرکوب آنها استفاده می کند .با پایان یافتن جنگ داخلی سوریه تا حدودی حوزه عمل ترکیه در ورود به سوریه بسته شد و به جرات می توان گفت ترکیه با سیاست یکی به نعل یکی به میخ، در  دوران اوج حکومت خود خوانده داعش بیشترین بهره را از این موضوع برد از یک طرف با ائتلاف بین المللی علیه داعش عمل می کرد و از  طرفی دیگر یک نیم نگاهی به خرید ارزان انرژی داشت و از  این موضوع هم تبادل اقتصادی هم بهره می برد .
در این راستا وزارت خارجه سوریه در نامه‌ای خطاب به دبیرکل سازمان ملل متحد و رئیس شورای امنیت این سازمان، اعلام کرد که ترکیه  با استناد به مفهوم دفاع از خود که در ماده 51 منشور سازمان ملل به آن اشاره شده است، تجاوزهای خود به سوریه را توجیه می‌کند.در این نامه آمده است: سوریه مطابق با قطعنامه 1373، 1624، 1170، و 1178 شورای امنیت، اقدامات نظام ترکیه را محکوم می‌کند، زیرا هیچ کدام از این قطعنامه‌ها، به کشورهای عضو، حق تجاوز به حاکمیت دیگر کشورها و حمله نظامی به کشورهای دیگر به بهانه مبارزه با تروریسم را نمی‌دهد.
در ادامه می توان گفت حمله نظامی ترکیه به سوریه تجاوز به تمامیت ارضی سوریه محسوب می شود و این تجاوز باید مورد پیگیری قرار گیرد . هرچند بنظر می رسد ترکیه با چراغ سبز روسیه دست به این عمل زده .ولی با  نگاهی به سیر تاریخی رفتار روسیه می توان به این نتیجه رسید " روسیه دوست پایداری و قابل اطمینانی نیست" و به گفته عطوان تحلیل گر مسائل خاورمیانه ترکیه راهی را که با این عملیات شاخه زیتون بالا رفته فقط با نردبان روسیه  می تواند پایین بیاید .
سیاست های تند اردوغان برای ترکیه همیشه هزینه داشته و هزینه این عملیات نیز هم به خود مردم ترکیه برمی گردد که موجب بازداشت عده کثیری از کردها ی مخالف عملیات نظامی علیه سوریه است  و هم این سیگنال را به جهانیان می دهد که حفظ صلح و امنیت بین المللی کار سختی است و هنوز "سیاست قدرت" حاکم است و هنوز هنجار حمایت از حقوق بشر بدرستی قابل اجرا نیست.

تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل