شما اینجا هستید: Homeگزارشاهداف و انگیزه های تقابل میان سوریه و اسرائیل

اهداف و انگیزه های تقابل میان سوریه و اسرائیل

رامتین رضایی:عضو هئیت تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل

گزارش سی امین هم اندیشی گروه مطالعات روابط بین الملل

همانطور که مستحضرید در روزهای گذشته درگیری جدی میان سوریه و اسرائیل که به سرنگونی هواپیماهای طرفین منجر شد. توجه  رسانه ها را به خود جلب نمود.به گفته ناظران از زمان جنگ چهارم اعراب و اسرائیل در 1973تا کنون این جدی ترین برخورد نظامی دو طرف با یکدیگر به شمار می رود.به همین دلیل می توان گفت احتمال تقابل میان دو طرف بیش از پیش افزایش یافته است.به طور کلی جنگ؛ تقابل نظامی و یا تهدیدات و برخوردهای مسلحانه میان دولت ها صرفا حائز جنبه سخت افزاری و اهداف نظامی نیست.کلیه تقابلات نظامی میان دولت ها در عرصه روابط بین الملل و روابط منطقه ای اهداف سیاسی را در خود نهان داشته و مطالبه می کنند.
لازم و ضروریست که جمله معروف کلاوتس ويتس که عنوان می داشت جنگ پایان دیپلماسی نیست بلکه ادامه آن با لوازم دیگری است را همواره در تحلیل تقابل و منازعات مسلحانه میان دولت ها مد نظر داشته باشیم.بنابراین در جنگ و منازعه مسلحانه و یا تهدید سخت افزاری اساسا بحث پیروزی و شکست مطرح نیست؛ بلکه مساله مهم دستیابی به اهداف سیاسی تعریف شده از طریق و به وسیله اقدام نظامی و سخت افزاری است.اهداف سياسي که دولت ها از توسل به اقدامات نظامی دنبال می کنند از هر دو جنبه داخلی و خارجی قابل بحث و تحلیل است.
از گذشته های دور تا به امروز جنگ و حضور یک دولت در یک منازعه بهترین وسیله جهت رسیدن به هدف همبستگی ؛ اتحاد و انسجام اجتماعی و سیاسی داخلی به شمار می رفته است.نظام های سیاسی که بابحران مشروعیت مواجه اند؛ بیش از سایرین تمایل به درگیری مسلحانه با یک دشمن خارجی دارند. چرا که جنگ بهترین ابزار ایجاد مشروعیت و یا دست کم کاهش و کنترل بحران مشروعیت به شمار می رود.جنگ و تقابل نظامی در خارج از مرزها ابزار مناسبی جهت کاهش فشار افکار عمومی بر دولتمردان و یا سرپوش نهادن بر ضعف ها و ناکارآمدی های داخلی است.
در نهایت اینکه تقابل نظامی در خارج از مرزها حربه ای مناسب برای برون فکنی منازعات سیاسی یا قوميتي داخلی در نظر گرفته می شود.ایجاد یک ائتلاف منطقه ای یا بین المللی جهت مقابله با یک دشمن مشترک؛ کسب رهبری ائتلاف؛ دریافت حمایت های سیاسی و اقتصادی؛ خروج از انزوای منطقه ای و بین المللی و در نهایت تاثیرگذاری بر افکار عمومی جهان از مهمترین اهداف سیاسی  خارجی يک دولت در یک اقدام نظامی به شمار می رود.با در نظر گرفتن این چارچوب؛ درگیری و تقابل اخیر سوریه و اسرائیل مورد تحلیل قرار می گیرد.
ورود یک پهباد نظامی ارتش سوریه به حریم هوایی اسرائیل و مورد اصابت قرار گرفتن آن توسط پدافند هوایی؛ به بمباران و حملات هوایی متعاقب اسرائیل علیه اهدافی در خاک سوریه منجر گردید. البته پدافند هوایی سوریه نیز موفق به سرنگونی یک فروند هواپیمای اف 16 اسرائیل گردید.در تحولی دیگر در روزهای گذشته دولت سوریه اعلام کرد که آماده اعزام نیروهای خود به عفرين جهت مقابله با حملات ارتش ترکیه است. در حالی که این حملات در ابتدا با سکوت و بعضا چراغ سبز دمشق؛ مسکو و تهران آغاز گردیده بود.بنابراین به نظر می رسد که سوریه بی تمایل نیست که به یک جنگ محدود و حتی الامکان کم هزینه با یک دشمن خارجی ورود پیدا کند. خصوصا با توجه به اینکه از حمایت و پشتیبانی روسیه و ایران نیز برخوردار خواهد بود.
اهداف سياسي سوریه از تقابل نظامی محدود در خارج عبارتند از: ترمیم بحران مشروعیت نظام سياسي؛ ایجاد همبستگی میان گروه های درگیر و در نهایت پایان دادن به جنگ داخلي و نیز کسب پرستیژ و وجهه بهتر میان اعراب و کشورهای عربی خصوصا ملت ها و جنبش های اسلامی منطقه .
اما از سوی دیگر اسرائیل نیز از حملات پراکنده و مقطعی خود به خاک سوریه اهداف سیاسی در حوزه های داخلی و خارجی را دنبال می کند.اسرائیل مخالف سرسخت و شماره یک برجام و نیز برنامه های موشکی ایران به شمار می رود. به همین دلیل با ادعای وجود پایگاه های نظامی و پهبادهاي ایران در خاک سوریه و انهدام آنها هدف تغییر مواضع اعضای پنج به علاوه یک نسبت به برجام و فشار گسترده بر برنامه های موشکی ایران را مطالبه و دنبال می کند.
همچنین اسرائیل و کابینه ناتانياهو به دلیل شهرک سازی های غیر قانونی در کرانه باختری رود اردن و نيز انتقال پایتخت به بیت المقدس تحت فشارهای شدید مجامع بین المللی قرار دارند. احتمالا اسرائیل در نظر دارد که از طريق تقابل محدود با سوریه و ایران فشارهای بین المللی را کاهش داده و به عنوان افکار عمومی جهان و مجامع بین المللی را به تغییر موضع بر علیه خود سوق دهد.

 

تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل